Η Κούβα του Κάστρο

Κείμενο – φωτογραφίες : Ιάσων Πιπίνης

Η Κούβα για πολλούς εξακολουθεί να είναι ένας μυθικός ταξιδιωτικός προορισμός που πρέπει να τον επισκεφθούν έστω και μια φορά στη ζωή τους, πολύ περισσότερο σήμερα που, μετά και απο τον θάνατο του ιστορικού ηγέτη Φιντέλ Κάστρο η “άλωσή” της απο τον δυτικό τρόπο ζωής φαίνεται πλέον πιο πιθανή απο ποτέ. Για την ώρα πάντως, η πολιτική ηγεσία της χώρας δεν φαίνεται διατεθειμένη να παραδοθεί στον… καπιταλισμό αλλά ούτε και να αλλάξει το πολιτικό της μοντέλο.

Βρέθηκα στο ” νησί της επανάστασης” πριν απο 3 χρόνια και έμεινα εκεί για περίπου 20 μέρες.

Ο τόπος αυτός είναι συνδεδεμένος με ένα βαρύ ιστορικό φορτίο που μπορεί να το νιώσει κάποιος με το που θα πατήσει το πόδι του στο αεροδρόμιο Χοσέ Μαρτί της Αβάνας. Η ιστορία της, ο πολιτισμός της, η κουλτούρα της, η αυθεντικότητά της, αλλά και ο συμβολισμός που έχει στη Λατινική Αμερική και σε ολόκληρο τον κόσμο καθιστούν την Κούβα μοναδική.

Ο Κάστρο απόλυτος ηγέτης 

Ο τίτλος του κειμένου προσδιορίζει, μεταξύ άλλων, τη σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στον ηγέτη της κουβανικής επανάστασης και τη χώρα αυτή. Παρ’ ότι ο Φιντέλ Κάστρο υποστήριζε πως δεν εξουσίαζε ο ίδιος , αλλά ο λαός, μέσω των πολιτικών μηχανισμών που το καθεστώς του είχε δημιουργήσει, και πως ο ίδιος δεν είχε στην κατοχή του καμία περιουσία, στην πραγματικότητα η Κούβα ανήκε στον Κάστρο. Καμία απόφαση δεν μπορούσε να ληφθεί χωρίς εκείνον. Επιπλέον, ο Φιντέλ και το στενό του περιβάλλον απολάμβαναν ειδικά προνόμια ( και οικονομικά ), που δεν μπορούσε να έχει κανένας άλλος πολίτης στην Κούβα. Η Κούβα ταυτίστηκε ιστορικά με το όνομα του Φιντέλ Κάστρο.

Η πολιτική επιρροή του Φιντέλ συνεχίστηκε ακόμη και μετά απο την παραίτησή του απο την προεδρία της χώρας το 2006 ( λόγω προβλημάτων υγείας) οπότε και παρέδωσε τα ηνία στον αδελφό του Ραούλ, ενώ δεν είναι υπερβολή να υποστηρίξει κάποιος πως ο Φιντέλ συνεχίζει να επηρεάζει τις πολιτικές εξελίξεις στην Κούβα ακόμη και μετά απο τον θάνατό του. Η Κούβα του Φιντέλ Κάστρο λοιπόν, είναι μια χώρα γεμάτη συμβολισμούς, μοναδικές εικόνες και φυσικά μοναδικές εμπειρίες.

Η γοητεία του παρελθόντος 

Οι παλιές κάντιλακ της δεκαετίας του 60 που κυκλοφορούν στους δρόμους της Αβάνας και τα παλαιά κτίρια, που μοιάζουν με εγκαταλελειμμένα, δίνουν στον επισκέπτη την αίσθηση πως κάνει ένα ταξίδι στον χρόνο. Στην Παλαιά Αβάνα βρίσκεται η Πλάσα δε Άρμας, με τα πανέμορφα καταστήματά της και τα καφέ. Η Αβάνα έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και συγκεντρώνει εκατομμύρια επισκέπτες απο όλο τον κόσμο.

Οι άνθρωποι της Κούβας, κατά κανόνα είναι γελαστοί, χαρούμενοι, τραγουδούν παίζουν μουσική σάλσα και χορεύουν ακόμη και στη μέση του δρόμου. Ηλικιωμένοι, άνδρες και γυναίκες, στέκονται και καπνίζουν πούρο ή πίνουν ρούμι. Πολλές φορές κερνούν και τους επισκέπτες.

Η εικόνα του Τσε Γκεβάρα βρίσκεται σχεδόν παντούν στην Αβάνα, σε πινακίδες, σε μπλούζες, σχεδιασμένη πάνω σε σουβενίρ.

"

Παρά τις αντιθέσεις και τις πολιτικές απόψεις που έχει ο καθένας στη χώρα, κατά κοινή ομολογία η πλειονότητα του λαού τρέφει αισθήματα σεβασμού, αν όχι λατρείας στο πρόσωπο του μυθικού επαναστάτη. Στην Αβάνα βρίσκεται και η Πλατεία της Επανάστασης, όπου βρίσκεται το Υπουργείο Εσωτερικών, στην πρόσοψη του οποίου είναι αποτυπωμένη η μορφή του Τσε. Σε αυτή τη πλατεία συνήθιζε να κάνει ο Φιντέλ Κάστρο τις πολύωρες ομιλίες του.

Στην Αβάνα κοντά στην πλατεία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, βρίσκεται και η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Νικολάου, τα κλειδιά της οποίας παρέδωσε στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο ο ίδιος ο Φιντέλ Κάστρο το 2004.

Εκτός απο την πρωτεύουσα Αβάνα, οι επισκέπτες συνήθως ταξιδεύουν στα δεκάδες παραθαλάσσια θέρετρα, όπως το Βαραδέρο, όπου μπορούν να απολαύσουν μια απίστευτη φυσική ομορφιά, τη θάλασσα και φυσικά μοναδικά εδέσματα.

Το Μουσείο της Επανάστασης

Στην Παλαιά Αβάνα βρίσκεται το Μουσείο της Επανάστασης, το οποίο στεγάζεται στο Παλαιό Κυβερνητικό Μέγαρο. Το Μουσείο, που δημιουργήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου του 1959 φιλοξενεί εκθέματα απο την ιστορία της Κουβανικής Επανάστασης. Στις περισσότερες απο τις 30 αίθουσές του φιλοξενούνται περίπου 9.000 εκθέματα απο διαφορετικές περιόδους.

Τα εκθέματα αυτά κατά περιόδους ανανεώνονται. Υπάρχουν προσωπικά αντικείμενα του Τσε Γκεβάρα, όπλα που χρησιμοποιήθηκαν για την Επανάσταση, το θρυλικό σκάφος ” Γκράνμα” με το οποίο ο Φιντέλ Κάστρο έφθασε στην Κούβα απο το Μεξικό στην αρχή της Επανάστασης, αλλά και πολλές φωτογραφίες που φωτίζουν την περίοδο πριν απο την Επανάσταση αλλά και μετά. Η είσοδος στο Μουσείο κοστίζει 8 πέσος κονβερτίβλες ( 8 δολάρια) και δεν επιτρέπεται να μπείτε μέσα με σακίδιο ή τσάντες τα οποία σας υποχρεώνουν να αφήσετε στην είσοδο.

Στην είσοδο του Μουσείου βρίσκεται ένα ομοίωμα του Καμίλο Σιενφουέγος και του Τσε. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν προσωπικά αντικέιμενα του Τσε, όπως η πίπα του, ορισμένα ιατρικά εργαλεία, ο μπερές του, η φωτογραφική του μηχανή,

στρατιωτικά εξαρτήματα κλπ.

Επίσης υπάρχει μια κούκλα με την οποία οι αντάρτες μετέφεραν κρυφά μηνύματα, υπάρχουν πολλοί χάρτες και φωτογραφίες, σημαίες που δημιουργήθηκαν κατά την διάρκεια της Επανάστασης και πυρομαχικά. Πολύ σημαντικό έκθεμα είναι ο ασύρματος τον οποίον  χρησιμοποιούσαν οι αντάρτες στον ένοπλο αγώνα.

Το μοντέλο Κάστρο και η δημοκρατία

Το πολιτικό και οικονομικό μοντέλο που επέβαλε ο Κάστρο στη χώρα έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει πολλούς υποστηρικτές. Γεγονός είναι πως η απουσία προεδρικών εκλογών, απο το 1959 που επικράτησε η κουβανική επανάσταση στερεί απο τους πολίτες θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα. Χιλιάδες Κουβανοί έφυγαν εξόριστοι στις ΗΠΑ, ενώ πολιτικές οργανώσεις αντιφρονούντων υποστηρίζουν πως στην Κούβα το καθεστώς έχει σήμερα περίπου 40 πολιτικούς κρατούμενους. Την ίδια στιγμή όμως, το καθεστώς του Κάστρο έχει σημειώσει σημαντικά επιτεύγματα στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης. Το οικονομικό εμπάρκο που επέβαλαν οι ΗΠΑ απο το 1962, συνεχίζει να προκαλεί μέχρι σήμερα τεράστια προβλήματα στην Κούβα, κυρίως λόγω των ελλείψεων σε τρόφιμα και φάρμακα. Αυτή τη στιγμή, οι πολίτες προμηθεύονται τα βασικά αγαθά με “δελτίο”, γνωστό ως libreta de abastecimiento.

Ο σημερινός πρόεδρος, Ραούλ Κάστρο, έχει δηλώσει πως τον Φεβρουάριο του 2018 θα παραιτηθεί απο το αξίωμά του, οπότε σύντομα αναμένεται να ξεκινήσουν και οι διαδικασίες διαδοχής, χωρίς αυτό να σημαίνει οτι θα προκυρηχθούν ελεύθερες προεδρικές εκλογές. Το πιθανότερο είναι πως ο διάδοχος του Ραούλ Κάστρο θα επιλεγεί μέσα απο το κομμουνιστικό κόμμα. Σε κάθε περίπτωση, σύντομα η Κούβα θα μεταβεί οριστικά πλέον στην μετά – Κάστρο εποχή. Η ιστορική επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-Κούβας, μετά απο περίπου μισό αιώνα, που έθεσε σε εφαρμογή ο Μπάρακ Ομπάμα, σήμερα πια, μετά απο την εκλογή του Ντόναλντ Τράμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, τίθεται σε αμφισβήτηση και μένει να αποδειχθεί αν οι προσπάθειες για μια νέα σελίδα στις σχέσεις των δυο χωρών θα καρποφορήσουν ή όχι.

Facebook